Slimme thermostaat: hoeveel bespaar je écht op energie?
Redactie HelpKiezen
Smart Home
Gepubliceerd
Bijgewerkt
Dit artikel bevat affiliate links. Als je via onze links koopt, ontvangen we een kleine commissie, zonder dat dit jou extra kost. Meer info.
Een slimme thermostaat bespaart volgens Milieu Centraal gemiddeld 14% op je stookkosten, als je daarvoor nog niet bewust zuinig stookte. Kan het model je ketel ook modulerend aansturen via OpenTherm, dan komt daar nog eens zo'n 3% bovenop. Het verschil zit dus niet alleen in het merk, maar vooral in of jouw ketel dat protocol ondersteunt en of de thermostaat het ook echt gebruikt.
tado°, Netatmo, Honeywell. Ze beloven allemaal besparing, maar de techniek erachter verschilt. Sommige thermostaten sturen je ketel aan als een simpele aan/uit-schakelaar. Andere moduleren continu, waardoor de ketel nooit onnodig op vol vermogen draait. En niet elk model dat er slim uitziet, doet dat laatste ook echt.
Wat maakt een thermostaat écht slim?
De meeste thermostaten die je bij een bouwmarkt koopt, zijn programmeerbaar. Je stelt tijden in, de verwarming gaat aan en uit. Dat is niet slim, dat is een timer. Een slimme thermostaat doet iets anders: hij communiceert actief met je ketel, houdt bij wanneer jij thuis bent, en past zich aan het weer buiten aan.
Het sleutelwoord is OpenTherm. Dit is een communicatieprotocol waarmee thermostaat en CV-ketel continu met elkaar praten. In plaats van "aan" of "uit" stuurt de thermostaat door hoe warm het water precies moet zijn. De ketel draait daardoor op een fractie van zijn vermogen in plaats van steeds vol te schakelen en weer uit te vallen. Niet elk merk gebruikt dit protocol, en niet elk model van hetzelfde merk doet het. Netatmo verkoopt bijvoorbeeld naast zijn gewone Thermostaat ook een aparte Slimme Thermostaat Modulerend, specifiek voor OpenTherm-ketels: de twee zijn geen uitwisselbare versies van hetzelfde apparaat.
Geofencing is de tweede pijler. Je telefoon bepaalt of je thuis bent. Rijd je de wijk uit, dan schakelt de verwarming automatisch terug. Kom je in de buurt, dan begint de ketel alvast voor te verwarmen. Handig, maar niet bij elk merk standaard inbegrepen: bij sommige thermostaten zit deze functie achter een los abonnement, zie de sectie hieronder.
Controleer eerst je CV-ketel
Niet elke CV-ketel ondersteunt OpenTherm. Kijk in de handleiding of zoek het typenummer op. Ketels van Remeha, Nefit, Vaillant, Bosch en ATAG ondersteunen het in de meeste gevallen. Oudere ketels (voor 2010) werken vrijwel altijd alleen via aan/uit-aansturing.
Hoeveel bespaar je: concrete cijfers
Laten we realistisch zijn. Een slimme thermostaat is geen vrijkaart voor een halve energierekening. Milieu Centraal rekent voor een gemiddelde woning met bewoners die nog niet bewust zuinig stookten op zo'n 14% besparing op gas voor verwarming. Kan de thermostaat je ketel ook modulerend aansturen, dan komt daar volgens dezelfde bron nog eens ongeveer 3% bovenop. Verwarm je je huis al zuinig, of woon je in een goed geïsoleerde woning, dan valt de winst lager uit: er is dan simpelweg minder te besparen.
tado° claimt op basis van eigen onderzoek hogere percentages: tot 22% besparing bij bestaande gebruikers, opgebouwd uit losse scenario's als geofencing, weersafhankelijke aansturing en open-raamdetectie. Dat zijn cijfers van de fabrikant zelf, niet van een onafhankelijke partij, dus reken liever met de conservatievere Milieu Centraal-cijfers als uitgangspunt en zie de rest als meevaller.
Die besparing werkt alleen als je de instelling daarna met rust laat. De meest gemaakte fout: de thermostaat constant handmatig overschrijven via de app. Dan verdwijnt het slimme gedrag. Zet hem in, laat hem leren, en stuur alleen bij als je een week op vakantie gaat.
Waar moet je op letten bij de keuze?
Vier vragen bepalen welk model voor jou het meest oplevert.
OpenTherm of aan/uit? Check eerst je ketel. Ondersteunt hij OpenTherm, kies dan een thermostaat die dat protocol ook daadwerkelijk gebruikt. Ondersteunt je ketel het niet, dan zijn de meeste modellen gelijkwaardig in besparing en bepaalt vooral de planning en geofencing het verschil.
Abonnement of niet? Hier zit een addertje onder het gras. Netatmo en Honeywell werken volledig zonder abonnement, inclusief geofencing. Bij tado° zijn de basisfuncties gratis, maar geofencing en open-raamdetectie zitten achter het losse Auto-Assist-abonnement. Zonder dat abonnement stuur je de tado° dus vooral handmatig of via een vast schema aan.
Draadloos of bedraad? Draadloos installeer je zelf in een halfuur, zonder gereedschap. Bedraad is iets technischer, omdat je aansluit op de bestaande thermostaatbedrading, maar werkt daardoor ook op installaties waar een draadloos signaal minder betrouwbaar doorkomt. Heb je al vaste bedrading op de muur, dan is bedraad vaak de nettere oplossing.
Smart home platform? Gebruik je al Google Home, Alexa of Apple HomeKit? Kies een thermostaat die dat platform ondersteunt. Zo bedien je alles vanuit één app en koppel je de verwarming aan andere slimme apparaten in huis.
Onze top 3 slimme thermostaten
Op basis van specificaties, fabrikantdocumentatie en gebruikersreviews heeft HelpKiezen drie modellen gekozen die elk een duidelijke situatie bedienen: het meest complete pakket, de beste OpenTherm-optie zonder abonnement, en de simpelste instap.
tado° Draadloze Slimme Thermostaat X Starterskit: meest compleet, met addertje
De tado° X is de nieuwste generatie van tado en het meest uitgebreide model in dit overzicht. Hij werkt via wifi én Thread, is Matter-gecertificeerd en werkt daarmee met Google Home, Alexa én Apple HomeKit. De starterskit bevat de thermostaat én de benodigde Matter Bridge.
OpenTherm-ondersteuning zit standaard ingebakken, en op ketels die dat protocol ondersteunen haalt dit model de hoogste besparingen uit dit overzicht. Let wel op: geofencing en open-raamdetectie, de functies die het grootste deel van de besparing opleveren zodra je het huis verlaat, zitten achter het losse Auto-Assist-abonnement. Zonder dat abonnement krijg je vooral een fraai vormgegeven thermostaat met een vast schema.
Bekijken op bol.comHoneywell Lyric T6: OpenTherm zonder abonnement
De Honeywell Lyric T6 is een bedraad model dat OpenTherm-modulatie combineert met volledig gratis gebruik: geen abonnement, ook niet voor geofencing. Hij is geschikt voor zowel aan/uit- als modulerende ketels, en werkt met de meest gangbare merken in Nederland, waaronder ATAG, Bosch, Nefit, Remeha en Vaillant. Voor OpenTherm-modulatie op sommige Nefit/Bosch-modellen is wel de aparte Nefit OpenTherm Converter (EMS-OT) nodig, en bij sommige Vaillant-modellen de VR33-module. Geen dongle, geen bridge, gewoon aansluiten op de bestaande bedrading.
Geofencing zit standaard in de Honeywell Home-app, net als de gewone planning. Apple HomeKit-ondersteuning is aanwezig, zodat je hem ook via Siri kunt bedienen. Voor wie de OpenTherm-besparing wil zonder maandelijkse kosten, is dit in dit overzicht de meest voor de hand liggende keuze.
Bekijken op bol.comNetatmo Thermostaat: simpelste instap, geen OpenTherm
De gewone Netatmo Thermostaat is het goedkoopste model van de drie en werkt, net als Honeywell, volledig zonder abonnement: planning, geofencing en zelflerende schema's zijn allemaal gratis inbegrepen. Let op: dit basismodel stuurt je ketel aan via eenvoudige aan/uit-schakeling, niet via OpenTherm-modulatie. Wil je bij Netatmo wél modulerende aansturing, dan heb je de aparte Slimme Thermostaat Modulerend nodig, een ander product met een hoger prijskaartje.
Voor wie geen OpenTherm-ketel heeft of vooral een simpel, betrouwbaar instapmodel zoekt zonder ooit voor extra functies te betalen, is dit een prima keuze. Draadloos installeren, geen bridge nodig, en werkt met Google Home, Alexa én Apple HomeKit.
Bekijken op bol.comWelk model past bij jou?
Heeft je ketel OpenTherm en wil je geofencing zonder maandelijkse kosten? Kies de Honeywell Lyric T6. Wil je het meest uitgebreide platform en heb je er geen moeite mee om voor de volledige functieset bij te betalen? Ga voor de tado° X. Heeft je ketel geen OpenTherm, of zoek je vooral een simpel en goedkoop instapmodel zonder ooit voor extra's te betalen? Dan is de gewone Netatmo Thermostaat de logische keuze.
Weet je nog niet zeker welk model bij jou past?
Beantwoord 4 korte vragen en krijg direct persoonlijk advies.
Start de keuzehulp →Veelgestelde vragen
Hoeveel bespaar je met een slimme thermostaat?
Volgens Milieu Centraal kan een slimme thermostaat in een gemiddelde woning zo'n 14% besparen op gas voor verwarming, als je nog niet bewust zuinig stookte. Kan de thermostaat je CV-ketel ook modulerend aansturen (via OpenTherm), dan komt daar volgens dezelfde bron nog eens ongeveer 3% bovenop. Verwarm je al zuinig of woon je in een goed geïsoleerd huis, dan valt de winst lager uit.
Werkt een slimme thermostaat op elke CV-ketel?
Vrijwel elke slimme thermostaat werkt op gangbare Nederlandse CV-ketels via aan/uit-aansturing. OpenTherm-modulatie werkt alleen als de CV-ketel dat protocol ondersteunt. Controleer dit in de handleiding van je ketel of via de typenaam.
Is een abonnement verplicht bij een slimme thermostaat?
Nee, maar let op de kleine letters. Netatmo en Honeywell werken volledig zonder abonnement, inclusief geofencing. Bij tado° zijn planning en temperatuur op afstand aanpassen gratis, maar geofencing en open-raamdetectie zitten achter het losse Auto-Assist-abonnement.
Kan ik een slimme thermostaat zelf installeren?
Ja, in de meeste gevallen wel. Draadloze modellen zoals de tado° X Starterskit of de Netatmo Thermostaat sluit je zelf aan, zonder gereedschap. Bedrade modellen zoals de Honeywell Lyric T6 vereisen aansluiting op je bestaande thermostaatbedrading. Dat vraagt iets meer technisch inzicht, maar gebruikt doorgaans dezelfde 2-draads aansluiting als je oude thermostaat.
Ondersteunen alle slimme thermostaten OpenTherm?
Nee. Alleen modellen die dat expliciet vermelden, sturen je ketel modulerend aan. tado° X en de Honeywell Lyric T6 ondersteunen OpenTherm. De gewone Netatmo Thermostaat werkt via eenvoudige aan/uit-aansturing; Netatmo verkoopt ook een aparte Slimme Thermostaat Modulerend, specifiek voor OpenTherm-ketels.