Waarom worden laptops en pc's nu duurder?

Een wereldwijd tekort aan geheugenchips is de reden dat nieuwe laptops en pc's dit jaar fors duurder worden. Fabrikanten als Samsung, SK Hynix en Micron maken minder gewoon werkgeheugen omdat ze hun fabrieken liever vullen met het duurdere geheugen voor AI-datacenters. Het gevolg: prijsstijgingen van gemiddeld enkele procenten tot ruim dertig procent op nieuwe modellen, en dat is geen verkooptruc van de winkel.

Dit artikel legt uit wat er precies aan de hand is, waarom het langer duurt dan een paar maanden, en wat het betekent als je binnenkort een nieuwe laptop of pc overweegt.

Wat is er precies mis met het geheugen?

Elke laptop en elke pc heeft geheugenchips nodig. Werkgeheugen, ook wel RAM genoemd, houdt bij wat je toestel op dit moment aan het doen is. Opslagchips, zoals die in een SSD, bewaren je bestanden en programma's. Beide typen chips worden wereldwijd geproduceerd door een klein aantal grote fabrikanten.

Marktonderzoeker IDC meldt dat de productie van werkgeheugen in 2026 met ongeveer 16 procent groeit en die van opslagchips met ongeveer 17 procent. Dat klinkt als groei, maar het is minder dan gebruikelijk, terwijl de vraag vanuit AI-datacenters juist explosief toeneemt. Het resultaat is een tekort dat zich vertaalt in fors hogere inkoopprijzen: de prijs van werkgeheugen steeg in de loop van 2025 met circa 172 procent, en de prijs van geheugenwafers voor opslagchips lag begin 2026 zo'n 246 procent hoger dan in het eerste kwartaal van 2025. Dat lijkt onevenredig aan een tekort van maar een paar procent, maar geheugenchips werken als een schaars goed: een klein gat tussen vraag en aanbod is al genoeg om de prijs veel harder te laten stijgen dan het tekort zelf groot is, zeker nu grote AI-bedrijven bereid zijn fors meer te betalen dan een gewone pc-fabrikant.

Waarom kiezen fabrikanten voor datacenters in plaats van jouw laptop?

Samsung, SK Hynix en Micron zijn samen goed voor ongeveer 90 procent van de wereldwijde markt voor werkgeheugen. Deze drie bedrijven zetten een groeiend deel van hun fabriekscapaciteit in voor een gespecialiseerde, veel duurdere variant van geheugen die gebruikt wordt in de servers achter AI-diensten zoals chatbots en beeldgeneratoren. Die chips leveren per stuk aanzienlijk meer op dan het gewone werkgeheugen dat in een laptop zit, dus krijgen ze voorrang op de productielijnen.

Het bouwen van nieuwe fabrieken lost dit niet snel op. Een chipfabriek heeft doorgaans twaalf tot achttien maanden nodig voordat hij op volle capaciteit draait. Extra volumes van gewoon werkgeheugen worden daarom op zijn vroegst in de tweede helft van 2026 verwacht, met een reëlere kans dat de markt pas in de loop van 2027 normaliseert.

Of die verschuiving ook bewust is bedoeld om de prijs op te drijven, ligt inmiddels onder een rechter. Op 25 juni 2026 dienden een groep consumenten en enkele kleine computerbedrijven een class action in bij een federale rechtbank in Californië. Volgens Tweakers stelt de aanklacht dat de drie fabrikanten willens en wetens de productie van gewoon consumentengeheugen hebben teruggeschroefd om kunstmatige schaarste te creëren, onder het mom van de AI-boom. Opvallend detail: Samsung en SK Hynix maakten tussen 1998 en 2002 al eens prijsafspraken op de geheugenmarkt, waarvoor ze in 2005 schuld bekenden en boetes kregen van respectievelijk 300 en 185 miljoen dollar. Of de huidige aanklacht standhoudt, moet nog blijken. Wat al wel vaststaat, is dat het tekort zelf reëel is en nu al doorwerkt in de winkelprijs.

Wat merk je daar concreet van in de winkel?

Grote pc-fabrikanten waarschuwen zelf al voor de gevolgen. HP meldde dat de kosten voor geheugen binnen één kwartaal opliepen van 15 tot 18 procent naar 35 procent van de totale productiekosten van een pc. Lenovo, Dell, HP, Acer en Asus houden rekening met prijsstijgingen van 15 tot 20 procent op nieuwe modellen, in sommige gevallen zelfs tot 30 procent.

IDC schat, in een voorzichtig scenario, dat de gemiddelde verkoopprijs van een pc dit jaar met 4 tot 6 procent stijgt, en in een somberder scenario met 6 tot 8 procent. Dat gaat gepaard met een verwachte daling van het aantal verkochte pc's van bijna 5 tot ruim 8 procent, omdat een deel van de kopers de aanschaf uitstelt. Het zijn schattingen, geen vaststaande uitkomsten, maar de richting is voor vrijwel alle grote fabrikanten hetzelfde.

Een opvallend signaal van hoe ver het al gaat: in de Verenigde Staten verkopen sommige winkels kant-en-klare pc's inmiddels zonder werkgeheugen erbij, zodat de koper zelf apart geheugen moet bijkopen wanneer dat weer beschikbaar is. Op basis van marktanalyses en internationale berichtgeving heeft HelpKiezen deze ontwikkeling op een rij gezet, juist omdat het direct invloed heeft op het advies dat wij geven over wanneer wachten of juist nu kopen verstandiger is.

Moet je nu een laptop kopen, of beter wachten?

Bij concrete klachten, zoals een accu die nog maar een uur meegaat, een kapot toetsenbord of prestaties die simpelweg niet meer volstaan, is wachten weinig zinvol. Prijzen worden de komende maanden eerder hoger dan lager, dus uitstellen levert waarschijnlijk geen voordeel op. Twijfel je of een nieuwe laptop überhaupt nodig is, kijk dan eerst of een goedkope SSD-upgrade of een opschoonbeurt hetzelfde resultaat geeft.

Draait je huidige laptop nog naar behoren, zonder directe aanleiding om te vervangen, dan is er geen haast. Analisten verwachten geen duidelijke prijsdaling voordat de nieuwe fabrieken in 2027 op volle capaciteit draaien, dus wachten in de hoop op een koopje op korte termijn is evenmin een sterke strategie.

Ga je toch nu kopen, kies dan voor een model met minimaal 16 gigabyte werkgeheugen. Dat werkgeheugen zit in veel dunne, lichte laptops vast gesoldeerd op de printplaat en is later niet meer uit te breiden. Kies je nu voor 8 gigabyte om te besparen, dan loop je het risico dat je toestel over een paar jaar alweer traag aanvoelt, terwijl bijplaatsen dan simpelweg niet kan. Onze aanbevelingen voor thuislaptops houden hier al rekening mee. Wil je toch een moment kiezen waarop de korting het grootst is, dan zijn de jaarlijkse koopjesperiodes zoals Black Friday doorgaans de momenten waarop fabrikanten het meest bewegen op prijs, ook in een krappe markt.

Veelgestelde vragen