Welke AI-functies in apparaten werken echt zonder internet?

De meeste AI-functies in een slimme speaker werken niet zonder internet. Het wake-word herkennen, dat kleine stukje waarbij je speaker wacht op "Hé Google" of "Alexa", draait wel lokaal op een chipje in het apparaat. Maar zodra jij iets vraagt of muziek wilt afspelen, gaat het verzoek naar de cloud. Dat geldt ook voor slimme tv's en thermostaten: een deel werkt nog als de wifi uitvalt, maar het slimme gedeelte stopt vrijwel meteen.

Wat werkt offline, en wat stopt meteen?

Het antwoord verschilt per apparaat. Een slimme speaker, een tv en een thermostaat gebruiken AI op heel verschillende manieren. Bij elk apparaat is er een scheiding tussen wat het apparaat zelf kan, en wat het via de cloud regelt.

Slimme speakers (Amazon Echo, Google Nest, Apple HomePod)

Een slimme speaker heeft twee heel verschillende taken. De eerste is het herkennen van het wake-word: "Alexa", "Hé Google", "Hey Siri". Dat doet een klein, energiezuinig chipje dat volledig lokaal werkt. Zit er geen internet? De speaker wacht gewoon.

Maar zodra jij iets zegt na het wake-word, houdt het lokale gedeelte op. Jouw vraag wordt als audiofragment naar de cloudservers van Amazon, Google of Apple gestuurd, daar verwerkt door grote AI-modellen, en het antwoord komt terug. Zonder internet: geen antwoord. Je speaker staat je dan aan te staren.

Wat er wel blijft werken zonder wifi: timers en wekkers die je eerder hebt ingesteld lopen door op het apparaat zelf. Muziek afspelen via Bluetooth van je telefoon werkt ook. Op sommige modellen reageert de speaker op basale commando's als het verhogen of verlagen van het volume. Meer is het niet. Nieuwe timers instellen via je stem, muziek streamen via Spotify of een andere dienst, het weerbericht opvragen, het aansturen van slimme lampen of een thermostaat via stem: alles stopt. Wil je weten welke speaker het best bij jouw setup past? Dit overzicht zet de drie populairste modellen naast elkaar.

Slimme tv's

De AI in een slimme tv heeft twee gezichten. De beeldverbetering, waarbij de tv het beeld van een oudere film automatisch scherper en helderder maakt, draait lokaal. Dat doet de beeldprocessor in het scherm zelf, zonder cloudverbinding. Die functie werkt ook als het internet uitvalt. Hetzelfde geldt voor ruisonderdrukking bij het geluid en automatische helderheidsaanpassing op basis van de omgevingsverlichting.

Wat niet werkt zonder wifi: spraakzoekopdrachten, aanbevelingen voor films die "bij jou passen", apps als Netflix, YouTube en Videoland, en software-updates. Een slimme tv zonder internet is in de praktijk gewoon een televisie. Een goede televisie, maar zonder al het slimme gedeelte.

Slimme thermostaten (Tado, Honeywell Home, Netatmo)

Een slimme thermostaat bewaart het ingestelde tijdschema lokaal op het apparaat. De verwarming gaat gewoon aan en uit op de ingestelde tijden, ook als de wifi uitvalt. Dat is prettig om te weten: bij een internetstoring vrieset jouw huis niet af.

Wat wel wegvalt: bediening via de app op je telefoon, meldingen over open ramen of een onverwacht hoge temperatuur, het aanpassen van het schema op afstand, en energierapportages. Het leergedrag, waarbij de thermostaat leert wanneer je thuis bent en de verwarming daar op aanpast, staat ook stil zolang er geen verbinding is.

Smartphones

Op een moderne smartphone draait opvallend veel AI lokaal. Gezichtsherkenning voor het ontgrendelen van je telefoon, de autocorrectie in je toetsenbord, het automatisch organiseren van foto's in albums op datum of gezicht: al die functies werken op de processor van de telefoon zelf, zonder internetverbinding. Je kunt ze gebruiken in vliegtuigmodus.

Offline vertalen werkt ook, maar alleen als je de taalbestanden van tevoren hebt gedownload via Google Translate of een vergelijkbare app. Zonder die bestanden werkt de vertaalfunctie niet. Stem-naar-tekst, het dicteren van berichten, werkt op sommige telefoons ook offline. Op andere niet. Dat hangt af van het model en de instelling die je hebt gekozen.

Waarom heeft AI zoveel internet nodig?

Een goed AI-model dat vragen begrijpt, muziek herkent of persoonlijke aanbevelingen doet, is enorm groot. Denk aan honderden gigabytes aan data die getraind zijn op miljoenen gesprekken, teksten en muziekstukken. Een slimme speaker heeft niet de rekenkracht of het geheugen om dat lokaal te draaien. Dat is geen designfout, maar een bewuste keuze: zo'n apparaat kost twintig euro en past op een bijzettafel.

Fabrikanten kiezen ook bewust voor de cloud vanwege een ander voordeel. In de cloud kunnen ze het model continu verbeteren, zonder dat jij een update hoeft te installeren. Elke vraag die jij stelt, helpt het systeem een stukje beter te worden. Dat klinkt nuttig, maar het betekent tegelijk dat jouw dagelijkse vragen en gewoontes worden opgeslagen en geanalyseerd.

Er is ook een commercieel argument. Fabrikanten verdienen aan de data die slimme apparaten verzamelen, aan abonnementen voor uitgebreide functies, en aan de koppeling met betaalde diensten. Een volledig offline apparaat past minder goed in dat model.

Wat je niet verwacht: je speaker luistert ook in "offline modus"

Veel mensen denken: als ik de offline-modus inzet, of de wifi eruit trek, dan staat mijn speaker stil. Dat klopt voor de meeste functies. Maar er is een nuance die de meeste fabrikanten niet actief communiceren.

Onderzoekers van de Northeastern University publiceerden in 2020 onderzoek waaruit bleek dat slimme speakers regelmatig per ongeluk activeren, ook zonder dat je het wake-word zei. Televisiedialogen, gesprekken op de achtergrond of zelfs muziek konden een activatie triggeren. Bij zo'n onbedoelde activatie wordt het audiofragment gewoon naar de cloud gestuurd, alsof je de speaker bewust aansprak.

Dat staat los van de privacy-instellingen die je kiest. Een "privacymodus" voorkomt doorgaans dat opnames worden opgeslagen, maar de verwerking zelf vindt bij een activatie altijd in de cloud plaats. Amazon, Google en Apple hebben alle drie op enig moment erkend dat medewerkers audio-opnames beluisterden om de spraakherkenning te verbeteren, al is dat beleid inmiddels aangescherpt. De details staan in de privacyverklaring van het apparaat, maar worden zelden actief gecommuniceerd.

Ook HelpKiezen heeft de privacydocumentatie van de grote merken naast elkaar gelegd: Amazon, Google en Apple beschrijven in hun privacybeleid wat er verzameld wordt, maar de details staan zelden prominent vermeld. Bij twijfel: lees de privacyverklaring van jouw apparaat door voordat je hem in de woonkamer zet.

Veelgestelde vragen