Volautomaat of espressomachine: wat kost het echt per kop?

Een kopje koffie uit een volautomaat kost je per kop al snel twee tot drie keer zoveel als eenzelfde kopje uit een espressomachine met portafilter, zodra je de aanschafprijs meerekent. Alleen de boon bekijken, zoals de meeste rekentools doen, geeft een vertekend beeld. Dit artikel rekent de hele kostenpost uit: aanschaf, bonen of capsules, stroom en het onderhoud dat de meeste vergelijkingen overslaan.

Wat zit er eigenlijk in de prijs van een kopje koffie?

Zoek je op kosten per kop, dan kom je bijna altijd een rekensom tegen die alleen de boon of de capsule meeneemt. Dat is niet het hele verhaal. Er zijn vier posten die samen bepalen wat een kopje je kost: de aanschafprijs van het apparaat verdeeld over de jaren dat je het gebruikt, de bonen of capsules zelf, het stroomverbruik, en het onderhoud.

De aanschafprijs weegt zwaarder mee dan de meeste mensen denken. Bij de Consumentenbond ligt de gemiddelde prijs van een volautomaat rond de 850 euro, tegenover zo'n 300 euro voor een espressomachine met portafilter en rond de 135 euro voor een capsulemachine. Reken je die prijs uit over vijf jaar bij twee kopjes per dag, in totaal zo'n 3.650 kopjes, dan komt een volautomaat uit op ongeveer 23 cent afschrijving per kop. Bij een espressomachine is dat ongeveer 8 cent, bij een capsulemachine nog geen 4 cent. Dat verschil alleen al is groter dan wat de meeste mensen aan de boon zelf uitgeven.

Hoeveel kost de boon of de capsule per kop echt?

Volgens de Consumentenbond kost een kop uit een kilozak van 9 euro goedkope supermarktbonen, bij ongeveer 7 gram per kop, 7 cent. Ga je voor een kilozak van 30 euro met specialty bonen, dan betaal je 21 cent per kop. Bij capsules ligt dat anders: een Nespresso Original-capsule kost volgens dezelfde bron 47 cent per kop, een Dolce Gusto-capsule 28 cent, en niet-originele capsules variëren van 14 tot 55 cent, afhankelijk van het merk.

De boon wint dus bijna altijd van de capsule, zeker bij supermarktbonen. Alleen bij heel dure specialty bonen in de volautomaat en heel goedkope alternatieve capsules in de capsulemachine komen de kosten per kop dicht bij elkaar. Reken je de Consumentenbond-cijfers zelf door, dan zie je een helder patroon. Over vijf jaar bij twee kopjes per dag (3.650 kopjes) komt een kop uit een volautomaat met supermarktbonen op ongeveer 30 cent: 23 cent afschrijving plus 7 cent voor de boon. Een kop uit een Nespresso Original-capsulemachine kost dan ruim 50 cent (ongeveer 4 cent afschrijving plus 47 cent voor de capsule), een Dolce Gusto 32 cent. De volautomaat is dus duidelijk goedkoper dan een originele Nespresso en ongeveer even duur als een Dolce Gusto, terwijl goedkope alternatieve capsules (vanaf 14 cent, samen bijna 18 cent per kop) in een capsulemachine nog goedkoper uitkomen. Drink je meer dan twee kopjes per dag, dan wordt de aanschafprijs over meer kopjes verdeeld en schuift het voordeel verder richting de volautomaat. Let op: dit is geen officiële Consumentenbond-conclusie, maar eigen rekenwerk van HelpKiezen op basis van haar prijscijfers, zonder stroom en onderhoud. Twijfel je nog welk concreet model qua prijs en gebruiksgemak bij je past? Lees dan onze vergelijking van volautomaat, filter en capsule.

Wat kost de stroom die je apparaat trekt?

Volgens de ANWB ligt het vermogen van een koffiezetapparaat meestal tussen de 700 en 1.500 watt, met een espressomachine voor bonen tussen de 1.000 en 1.500 watt. Het verbruik per kop koffiebonen schat de ANWB op 0,02 tot 0,05 kWh (voor koffiecups en -pads ligt dat met 0,03 tot 0,06 kWh iets hoger). Bij de gemiddelde stroomprijs van 0,27 euro per kWh die de ANWB hanteert, kom je met bonen op ongeveer 0,5 tot 1,5 cent stroomkosten per kop. Vergeleken met de boon of de afschrijving van het apparaat is dat te verwaarlozen.

Toch telt het mee als je vaak koffie zet. Bij tien kopjes per dag, het hoogste scenario dat de ANWB noemt, loopt het jaarverbruik voor koffiecups en -pads op tot 219 kWh, oftewel bijna 60 euro per jaar alleen aan stroom. Met bonen zit je bij 0,05 kWh per kop op ongeveer 182 kWh, rond de 49 euro per jaar. Laat je het apparaat ook onnodig lang aanstaan tussen de kopjes door, dan komt daar sluipverbruik overheen. Zet je apparaat uit als je een paar uur niet thuis bent, en je bespaart die extra kosten zonder dat het je iets kost aan gemak. Koffiezetapparaten zijn overigens niet de grootste sluipverbruikers in de keuken: lees in welke keukenapparaten ongemerkt de meeste stroom verbruiken wat dat wel zijn.

Welke kostenpost vergeet bijna iedereen?

Niemand rekent vooraf onderhoud mee, en dat is precies waar een volautomaat zich onderscheidt van een espressomachine met portafilter. Een volautomaat maalt de boon, zet de koffie en schuimt vaak ook nog melk, allemaal in één interne zetgroep die regelmatig reiniging en ontkalking nodig heeft. Hoe hard je water is, bepaalt hoe vaak dat moet. Woon je in een gebied met hard water, dan ontkalk je vaker dan iemand met zacht water, ongeacht hoe zuinig je verder met het apparaat omgaat.

Een espressomachine met portafilter heeft minder bewegende delen en geen intern maalwerk dat kan vastlopen, dus daar zit minder gedoe aan vast. Daar staat tegenover dat je zelf apart maalt en de portafilter na elke kop even reinigt. Dat is geen kostenpost in euro's, eerder een kostenpost in tijd en aandacht.

Houd voor ontkalker, reinigingstabletten en het incidenteel vervangen van onderdelen rekening met een bedrag dat meegroeit met het gebruiksgemak van de volautomaat: hoe meer koppen per dag, hoe vaker een onderhoudsbeurt nodig is. Een grove inschatting komt uit op enkele tientjes per jaar voor een volautomaat, een stuk minder voor een eenvoudige espressomachine zonder geïntegreerde zetgroep. Dat bedrag verschilt sterk per merk en model, dus reken het liever na in de handleiding van je eigen apparaat dan dat je op een vast cijfer vertrouwt.

Wanneer is een espressomachine echt de goedkopere keuze?

Ook HelpKiezen heeft de cijfers van de Consumentenbond en de ANWB naast elkaar gezet, en daar komt een helder patroon uit: hoe meer koffie je per dag drinkt en hoe langer je het apparaat gebruikt, hoe meer de hogere aanschafprijs van een volautomaat zich terugverdient ten opzichte van een capsulemachine. Maar tussen een volautomaat en een espressomachine met portafilter verschuift het plaatje weer anders.

Een espressomachine met portafilter is gemiddeld goedkoper in aanschaf, kent minder onderhoudsgevoelige onderdelen, en de boon kost evenveel als in een volautomaat zodra je zelf maalt met een aparte molen (die je eenmalig extra aanschaft). Het grote verschil zit in het gemak: een volautomaat maalt, zet en schuimt op de knop, een espressomachine vraagt dat je zelf maalt, aandrukt en het schuimen van de melk aanstuurt. Wil je gewoon snel een kop koffie zonder handelingen, dan betaal je daarvoor met een hogere aanschafprijs en meer onderhoud. Vind je het prettig om zelf de hand te hebben in het proces, dan is de espressomachine vaak zowel goedkoper per kop als minder gedoe aan de achterkant.

Wat verandert er in je ochtendroutine?

Een volautomaat verandert je ochtend het meest: je zet een kop neer, drukt een knop in, en terwijl je brood smeert staat de koffie al klaar. Een espressomachine met portafilter vraagt een paar minuten extra aandacht: bonen malen, aandrukken, het schuimstaafje even reinigen voor de volgende persoon in huis. Voor een gezin waar iedereen 's ochtends tegelijk de keuken in wil, is dat verschil in tijd en handelingen vaak doorslaggevender dan het prijsverschil per kop.

Ben je zelf de enige die het apparaat gebruikt, of moet het hele gezin ermee overweg kunnen zonder uitleg? Dat bepaalt minstens zoveel als de rekensom hierboven. Een volautomaat die zonder nadenken dezelfde kop oplevert, is voor een huishouden met wisselende gebruikers vaak de praktischere keuze, ook al kost dat per kop grofweg het dubbele.

Veelgestelde vragen